as_czerwony.jpg
HomeToksoplazmoza

Toksoplazmoza.

Lek. wet. Jarosław Balcerak

Jest chorobą, którą powoduje pierwotniak toksoplazma gondii, bardzo rozpowszechniony na całym świecie. Występuje u wielu gatunków zwierząt, w tym i u człowieka. Ale tylko kotowate są dla tych pasożytów żywicielami ostatecznymi i w ich organizmach odbywa się rozród płciowy pasożyta. Inne zwierzęta są żywicielami pośrednimi dla toksoplazmy gondii.

U żywicieli pośrednich toksoplazma występuje w postaci pseudocyst lub cyst, które powstają po przeniknięciu pasożyta do tkanek narządów miąższowych oraz mięśni i układu nerwowego.

W zaatakowanych komórkach dochodzi do rozmnażania pasożyta przez podział. Komórki, do których wniknął pasożyt, ulegają pęknięciu na skutek rozmnażania toksoplazmy, a nowe osobniki atakują inne komórki. Wskutek tego procesu powstają cysty i pseudocysty w narządach żywicieli pośrednich. A u zakażonych zwierząt w płucach, sercu, wątrobie, mózgu powstają ogniska martwicowe. Zwierzęta te stają się źródłem zakażenia dla innych drapieżników.

Koty zarażają się toksoplazmozą poprzez zjedzenie oocyst pasożyta z zanieczyszczoną karmą lub wodą, poprzez zjedzenie mięsa zawierającego cysty, pseodocysty toksoplazmozy lub w wyniku przenikania pasożyta do płodów od matki (zakażenie śródmaciczne).

U kotowatych w nabłonku jelit cienkich dochodzi do rozmnażania płciowego pasożyta. Chore koty wydalają oocysty krótko. Według różnych autorów od 3 do 20 dni, ale ilość produkowanych w tym czasie oocyst jest bardzo duża i są one źródłem zakażenia innych zwierząt.

Jednocześnie w organizmie kota dochodzi do toksoplazmozy narządowej. Ten typ rozmnażania bezpłciowego toksoplazmy u kota prowadzi do zaatakowania takich narządów jak wątroba, śledziona, nerki, płuca, mózg, oko. Pasożyty mogą dostawać się przez łożysko do płodów. Kotki rodzą kocięta z wrodzoną toksoplazmozą, objawiającą się poważnym uszkodzeniem centralnego układu nerwowego.

Objawy kliniczne toksoplazmozy u kotów są bardzo rzadko rozpoznawane.

Zwierzęta młode, przy silnej inwazji, mogą wykazywać objawy braku apetytu, biegunkę, osowiałość, podwyższoną temperaturę oraz objawy ze strony układu oddechowego i nerwowego.

U osobników starszych (postać przewlekła) można obserwować brak łaknienia, niedokrwistość, słabą biegunkę, a niekiedy dochodzi do powiększenia węzłów chłonnych podżuchwowych.

Rozpoznanie toksoplazmozy jest trudne.

Wykonuje się badania serologiczne w celu wykrycia tej parazytozy, ale badania te nie są pomocne w wykryciu toczącej się choroby. W czasie, kiedy kot wydala oocysty inwazyjne, miano przeciwciał jest niskie, a więc wysokie miano świadczy o przebytej chorobie czy kontakcie z patogenem, ale nie o fazie zarażania.

Nie należy eliminować kotów seropozytywnych, ponieważ te koty zwykle nie wydalają oocyst toksoplazmy, gdyż przeciwciała pojawiają się w 7 - 14 dni po zarażeniu i utrzymują się bardzo długo. Taki kot jest naturalnie uodporniony i jest mniej wrażliwy na ponowne zakażenie.

Badanie koproskopowe (badanie parazytologiczne kału) wykonane przez doświadczonego parazytologa może potwierdzić wydalanie oocyst (ponieważ jest to bardzo krótki okres do 20 dni - rzadko daje wynik pozytywny). Badania koproskopowe, według różnych autorów pokazują, że od 0.5% do 2,0% kotów wydala oocysty (Europa).

Diagnostyka u ludzi opiera się na izolacji pasożytów z płynu mózgowo rdzeniowego ze zmienionych węzłów chłonnych oraz na próbach biologicznych na zwierzętach wrażliwych na toksoplazmozę (myszy).

"Obecnie uważa się, że oocysty w zarażeniu człowieka odgrywają mniejszą rolę aniżeli inne formy rozwojowe toksoplazm występujące w surowym mięsie oraz w podrobach".*

Uważa się, że trzoda chlewna (wieprzowina) jest bardzo ważnym czynnikiem zakażenia toksoplazmą ludzi.

Człowiek może zarazić się od kota, ale najczęściej dochodzi do zarażenia w następstwie zjadania surowych lub półsurowych produktów mięsnych, zawierających cysty, pseudocysty pasożyta (wieprzowina, baranina, wołowina).

Niemniej jednak nie można lekceważyć możliwości zarażenia się pasożytem od kotów, a więc bardzo ważna jest profilaktyka. Należy wykluczyć z diety kotów surowe mięso i narządy wewnętrzne (wątroba, nerki itp.), w których mogą znajdować się pasożyty. Koty należy żywić gotowymi karmami, a mięso podawać tylko po ugotowaniu (temperatura 550 C już w ciągu kilku minut zabija toksoplazmy) lub podać mięso, które było zamrożone do - 200 C co najmniej przez 3 dni.

Kotom wychodzącym i polującym należy założyć obroże z dzwonkiem w celu odstraszenia zwierząt, na które polują koty, a które jednocześnie mogą być źródłem zakażenia dla nich.

W profilaktyce najważniejsza jest higiena.

Codzienne czyszczenie kuwet kocich, poprzez spłukiwanie ich wrzątkiem, skutecznie zabija oocysty toksoplazmy. Piasek w kuwetach powinien być bardzo często zmieniany. Koty trzymane w domu nie powinny kontaktować się z kotami wolno żyjącymi.

W leczeniu toksoplazmozy stosujemy sulfonamidy, sulfonamidy potencjalizowane, antybiotyki (spiramycyna, klindamycyna, azytromycyna).

Należy pamiętać, że toksoplazmoza w Polsce znajduje się w wykazie chorób zakaźnych zwierząt, podlegających obowiązkowi zwalczania.

Bibliografia:

  • Magazyn Weterynaryjny, 2' 96, Choroby odzwierzęce, część II
    "Toksoplazmoza", Jerzy Umiński i inni.*;
  • Choroby odzwierzęce, Zbigniew Anusz, Wydawnictwo ART. 1991;
  • Zapobieganie i zwalczanie zawodowych chorób odzwierzęcych, Zbigniew Anusz,
    Wydawnictwo ART. Olsztyn 1995;
  • Parazytologia parazytozy zwierząt, J. L. Gundłach, A. B. Sadzikowski,
    PWRiL, Warszawa 2004;
  • 5. Magazyn Weterynaryjny - suplement, Koty, "Toksoplazmoza kotów", A. Fagasiński.
Lecznica As 2012